Posts

Intodelh

  A awmzia             ‘Intodelh’ tih hi Mizo tawng bungraw zinga sawi hlawh tak leh hriat hlawh tak a nih rualin, a awmzia, a nih phung dik tak hi tawi fel taka sawi har zet mai a ni lawi a. Tin, he thu mal hian awmze kan tel hrang hrang a nei ti pawhin a sawi theih awm e. Mi ngo ho tak pawh hian intodelh tih sawifiahna tawngkam thu mal pakhat hi an nei chiah bik lo nge, self-sufficient, self-supporting, self-reliant adt tiin an sawifiah ve duah tho mai a. Chu chu Mizo tawnga kan leh chhawn veleh chuan midang tumah behchhan lova mahni mamawh thawh chhuah/neihna, mahni inrintawkna adt tiin kan sawifiah thei mai awm e. Hei hian a ti lang chiang em em a ka hriat pakhat chu, intodelh hi thil pakhat/kawng pakhat tih/zawh dika fel mai thei leh neih mai theih thil ni lovin, kawng/thil hrang hrang in chuktuah khawm leh rem taka luang khawm atanga neih theih a ni tih hi a ni. Chu vangin, intodelh tur chuan thil hrang hrang hlen chh...

Hun

            Hman zan ka muhil thei lovin thil hrang hrang ka ngaihtuah mai mai a, chu tah chuan ka rilru ah ‘hun’ chungchang hi a rawn lut teh tlat a. ‘Hun’ hian ‘bi’ a nei em, ‘hun’ kan tih tak hi engnge tih te, mihring zawng zawng te hian hun in ang khat vek kan hmangin, kan nei tlang nge, mimal tin hian hun hrang theuh kan hmangin, kan nei, hun hi tu siam nge ni a, tu bithliah nge, mihring hi awm lo ta ila, hun hian awm zia a nei ang em, chu ti ang bawkin, hun hi awm lo ta se, eng tin nge mihring te hi kan awm ang tih mai mai te ka ngaihtuah a, ka meng rei ta phian a!             A nihna takah chuan hun bi tuk tu hi mihring te chauh hi kan ni mai em aw ka ti a; ni chhuak leh ni tla kan han tih te pawh hi a ni-a kha a tla (thim) a, a rawn chhuak (eng) leh thin ni lovin, kan awmna khawvel phel lam ni engin a chhun phak lai leh chhun phak loh lai a awm vang mai mai hi a ni a...

Digital Khawvela Kan Hma Hun

            Mizo khawtlang nunah hian kan dinhmun (status) hriltu/tehna atana hman hi tam tak kan nei thin a. Kan pi leh pu te hunah kha chuan taimakna te, huaisenna te, tlawmngaihna te kha khawtlangin mimal an hmuh dan leh teh dan hriltu pawimawh tak a ni a; tunlai hunah chuan zirna te, khawtlang leh kohhrana tangkai dan te, in leh lo te leh thil dang tam tak a awm thei awm e. Heng kan in tehna leh mihring dinhmun hriltu atana kan hman te hi a tha e emaw, a tha love tih emaw lam hi ka thluk tum lam a ni lova, ka sawi tum ber chu mihring hian kan mihringpui te kan hmuh dan leh en dan te, kan mihringpui ten min hmuh dan leh en danah hian ziak loh dan, tehkhawng atana hman hi mimal rilru put hmang azir te, khawtlang inrelbawl dan leh hnam kalphung azir te in kan nei fur hlawm a, chu chu khawtlang leh kan mihringpui te laka kan dinhmun hriltu atan ber eng hnam pawh hian kan hmang theuh hlawm thin a ni. Chu tah chuan thil pawimawh tak...

Sulhnu

            Kum 2006 Nikir thla chawhma lam a ni a, Mizoram leh state dang, hmun hrang hrang atangin, kum dang ang bawkin Shillong khawpuia zirna chhunzawm tum zirlai sang tel an rawn thleng khawm leh tawh a. Kei pawh kum hnih ka lo awm tawhna, Shillong khawpuia College/Undergraduate zirlai chhunzawm tur leh ka college luh chakna ber, St. Edmund’s College-a luh theih ngei in beiseiin, zirlai lut tur thlan chhuah list an tar chhuah hun chu nghakhlel ru angreng, huphurh angreng bawk siin ka lo nghak ve ran a. A hma, kum hnih liam ta khan St. Edmund’s College-ah hian Class XI zir tumin dilna ka thehlut ve a, mahse, ka tling zo lova. Tun tumah erawh hi chuan ka subject zir tum ber, Political Science subject-ah CBSE hnuaiah 95 marks ka hmuh ve avangin ka in ringtawk ve viau a ni. Chu tih rualin, a hma-a tling lo zinga ka lo tel tawh avangin, ‘palh’ a awm thei tiin, St. Anthony’s College-ah History subject la turin admission ka dil tho ...

Muthlu Suh!

Khawvela tlang sang te zingah hian 8000 metres aia sang hi tlang 14 chiah a awm a, heng zinga a tam zawk te hi India, Pakistan, China leh Nepal te inrina bawr vel, Himalayan mountain range-a awm an ni. Heng tlang, khawvela tlang sang ber ber te hian kum tam tak kal ta atang khan a chhip lawn thlen tum, tlang lawn mi te nunna eng emaw zat a lo laksak tawh a, vawiinah pawh hian heng tlang sang pangah te hian tlang lawn mi te ruang, lak thlak ngaihna awm lo, an hnutchhiah tak te hi an la let pheng phung a ni. Heng tlan lawn mi te hian an nunna hlu tak an channa thin tam ber chu an ‘mutthluk’ thin vang a ni mauh mai! A chhan chu hei hi a ni. Khawvela tlang sang, 8000 metres (26000ft) aia sangah te hian mihring te tana hmun hlauhawm em em mai ‘death zone’ an tih chu a awm a. He death zone hi tlang sang, 26000ft chung lam, oxygen tlem em em tawhna, mihringin a taksa mamawh khawp boruak (oxygen) hip tur a neih tawh lohna hmun a ni a. Taksa in boruak a mamawh ang hip tur a hmuh loh chiah hia...

Leadership and Communication Skills

            Mihring te hi kan nih phung hrim hrimah hian mal tlat tur ni lo, midang te nena khawsa tlang tur leh cheng za tura din leh siam kan ni tih chu Eden huan atang daih tawh khan a lang chiang viau mai. Tin, chu ti ang a kan mihringpui te nena cheng za tura siam a kan lo awm takah chuan, khawvel dan (nature’s law) in a ken tel thil pakhat, mihring chauh ni lo, ran leh ramsa te khawvel thleng pawh a kan mamawh leh kan zawm ngai pakhat a awm a, chu chu ‘Hruaitu neih’ hi a ni. Ramsa khawvela chak ber, ramhnuai/ram ngaw Lalpa (King of the Jungle) ti hiala an sawi, sakei rual zingah pawh an hruaitu leh hotu sakeibaknei, alpha male an awm a, chu ti ang bawkin rannung zinga a te ber pawl, fanghmir te pawhin awp khawmtu leh ho khawmtu Lalnu an nei tho! Hei hian a tarlan chian em em chu, huho nun/nunhona-ah reng reng chuan, mihring kan ni emaw, ramsa an ni emaw, fel taka thil a kal theihna tura hruaitu, kawhhmuhtu, vengtu, chhantu, ...